Cukrzyca typu 1 – objawy, czynniki ryzyka, diagnostyka, leczenie i profilaktyka

Cukrzyca typu 1 to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której trzustka produkuje mało insuliny lub nie produkuje jej wcale, co prowadzi do niebezpiecznie wysokiego poziomu cukru we krwi. Często rozpoczyna się w dzieciństwie lub okresie dojrzewania i może powodować poważne powikłania, takie jak uszkodzenie nerwów, niewydolność nerek i utratę wzroku, jeśli nie jest odpowiednio leczona. Do głównych objawów należą niewyjaśniona utrata masy ciała, zmęczenie, częste oddawanie moczu i pragnienie.

Diagnozę stawia się na podstawie badania poziomu cukru we krwi, np. A1C i stężenia glukozy na czczo.

Leczenie wymaga codziennego podawania insuliny, monitorowania poziomu cukru we krwi, zmiany stylu życia i kontroli diety. Chociaż nie można zapobiec chorobie ani jej wyleczyć, przy odpowiedniej opiece osoby z cukrzycą typu 1 mogą żyć pełnią życia i zdrowiem.

Na wynos

• Przyczyna: Autoimmunologiczne niszczenie komórek beta trzustki
• Diagnoza: A1C, glukoza na czczo, losowy poziom cukru we krwi
• Leczenie: Terapia insulinowa, planowanie diety, ćwiczenia
• Komplikacje: Choroby układu krążenia, niewydolność nerek, uszkodzenie nerwów
• Czynniki ryzyka: Genetyka, środowisko, historia chorób autoimmunologicznych

Co to jest cukrzyca typu 1?

Kiedy masz cukrzycę typu 1, twój układ odpornościowy niszczy komórki trzustki, które produkują insulinę. Komórki te są znane jako komórki beta. U niewielkiej liczby osób cukrzyca typu 1 jest również spowodowana nieznanymi mechanizmami, które nie obejmują układu odpornościowego. Cukrzyca młodzieńcza była poprzednią nazwą tej dolegliwości, ponieważ jest zwykle diagnozowana u młodych dorosłych, młodzieży i nastolatków.

Podobnie jak w przypadku cukrzycy typu 1, cukrzyca wtórna występuje, gdy komórki beta ulegają zniszczeniu, gdy funkcjonowanie komórek beta jest zaburzone przez inne czynniki, takie jak choroba lub uszkodzenie trzustki, w przeciwieństwie do układu odpornościowego.

Te dwa schorzenia różnią się od cukrzycy typu 2, w której organizm nie reaguje na insulinę tak, jak powinien.

W przypadku cukrzycy typu 1 trzustka albo nie wytwarza insuliny, albo nie produkuje insuliny, albo produkuje jej bardzo mało. W przypadku braku insuliny cukier we krwi nie może przedostać się do komórek, a zbyt dużo cukru gromadzi się we krwiobiegu. Wysoki poziom cukru we krwi szkodzi organizmowi, co przyczynia się do wielu konsekwencji i objawów cukrzycy.

Objawy cukrzycy typu 1

Objawy cukrzycy typu 1 mogą nie być widoczne przez miesiące lub lata. Zazwyczaj diagnozuje się ją w dzieciństwie, w wieku od 4 do 6 lat, lub w okresie dojrzewania, w wieku od 10 do 14 lat. Objawy cukrzycy typu 1 mogą pojawić się już po kilku tygodniach lub miesiącach. Gdy objawy się pojawią, mogą prowadzić do ciężkiej choroby i konieczności hospitalizacji.

Niektóre objawy cukrzycy typu 1 mogą początkowo być niespecyficzne, co może prowadzić do opóźnień w zgłoszeniu się pacjentów do lekarza. Nie zgaduj! Jeśli podejrzewasz u siebie cukrzycę typu 1, skonsultuj się z lekarzem i zmierz poziom cukru we krwi . Nieleczona cukrzyca może prowadzić do poważnych, a nawet śmiertelnych problemów zdrowotnych, takich jak ślepota, problemy neurologiczne, niewydolność nerek, a także zwiększone ryzyko udaru mózgu i chorób serca.

Czynniki ryzyka cukrzycy typu 1 nie są tak oczywiste, jak w przypadku cukrzycy typu 2 i stanu przedcukrzycowego. Objawy cukrzycy typu 1 obejmują:

•  Zwiększone pragnienie
• Zamglona wizja
• Suche usta
• Częstotliwość oddawania moczu
• Niewyjaśniona utrata masy ciała pomimo jedzenia i uczucia głodu
• Zwiększony głód (szczególnie po jedzeniu)
• Wymioty i rozstrój żołądka
• Zmęczenie i letarg, np. u dziecka
• trudności w oddychaniu
• Infekcje skóry, dróg moczowych lub pochwy
• Drażliwość lub wahania nastroju
• Moczenie nocne u dziecka, które wcześniej było suche w nocy

Do nagłych objawów cukrzycy typu 1 należą:

• Zamieszanie, drżenie i możliwe delirium
• Szybkie oddychanie
• Twój oddech ma owocowy zapach
• Ból w jamie brzusznej
• Utrata przytomności (jest to częsty objaw cukrzycowej kwasicy ketonowej i wskaźnik ciężkiej choroby)

Przyczyny cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 1 i jej dokładne pochodzenie wciąż pozostaje tajemnicą, chociaż badania pokazują, że rolę odgrywają czynniki genetyczne, immunologiczne i środowiskowe. Insulina pomaga w transporcie glukozy lub cukru do komórek naszego organizmu, który jest następnie wykorzystywany przez nasze tkanki jako paliwo.

W cukrzycy typu 1 komórki beta trzustki nie są w stanie produkować insuliny. Z powodu braku insuliny glukoza nie może wniknąć do komórek. W rezultacie cukier gromadzi się we krwi, powodując niedobór energii w komórkach. Z czasem prowadzi to do uszkodzenia tkanek w ważnych narządach, w tym uszkodzenia nerwów, upośledzenia wzroku i niewydolności nerek.

Odwodnienie

Dzieje się tak z powodu zwiększonej utraty płynów ustrojowych w postaci moczu. Oddajesz więcej moczu, gdy we krwi jest więcej nadmiaru cukru. W ten sposób twoje ciało go usuwa. Twoje ciało wysycha, ponieważ znaczna ilość wody jest wydalana z tego moczu.

Utrata wagi

Kiedy oddajecie mocz, glukoza opuszcza organizm, zabierając ze sobą kalorie. Z tego powodu wiele osób z wysokim poziomem cukru we krwi traci na wadze . Odwodnienie również ma na to wpływ.

Cukrzycowa kwasica ketonowa (DKA)

Kiedy organizmowi zabraknie glukozy jako paliwa, rozkłada komórki tłuszczowe. Powstałe substancje są znane jako ketony. Aby pomóc, wątroba uwalnia zgromadzony cukier. Jednak bez insuliny organizm nie może jej wykorzystać, gromadząc się we krwi wraz z kwaśnymi ketonami. Kwasica ketonowa, stan charakteryzujący się nadmiarem glukozy, odwodnieniem i gromadzeniem się kwasu, może być śmiertelna, jeśli nie zostanie szybko leczona.

komplikacje

Neurony i maleńkie tętnice krwi w twoich oczach, nerkach i sercu mogą z czasem ulec uszkodzeniu przez wysoki poziom glukozy we krwi. Mogą również zwiększać ryzyko miażdżycy lub stwardnienia tętnic, co może prowadzić do zawałów serca i udarów mózgu.

Cukrzycy typu 1 nie można zapobiec. Lekarze nie są świadomi wszystkich czynników przyczyniających się do tego. Ale są świadomi, że w grę wchodzą twoje geny.

Wiedzą również, że cukrzyca typu 1 może rozwinąć się, gdy czynnik zewnętrzny, taki jak wirus, powoduje, że układ odpornościowy atakuje trzustkę. Autoprzeciwciała, które powstają podczas tego procesu, są często wykrywane u osób z cukrzycą typu 1. Kiedy ich poziom cukru we krwi jest wysoki, są obecne praktycznie u każdego chorego. U osób z cukrzycą typu 1 istnieje zwiększone ryzyko innych chorób autoimmunologicznych, takich jak Graves czy bielactwo.

Czynniki ryzyka cukrzycy typu 1

Wiedza na temat czynników ryzyka cukrzycy typu 1 jest niewielka. Pod wieloma względami przypominają przyczyny cukrzycy.

Dzieje się tak, ponieważ niektóre osoby mogą nie być dotknięte dokładnymi przyczynami, które wywołują cukrzycę typu 1 u innych osób.

Naukowcy odkryli kilka potencjalnych czynników ryzyka:

Wyścig

Ryzyko cukrzycy typu 1 może zależeć od rasy. Osoby rasy białej mogą być bardziej predysponowane genetycznie do cukrzycy typu 1, ponieważ są bardziej narażone na jej rozwój. Cukrzyca typu 1 występuje najczęściej w Finlandii i na Sardynii (37–65 przypadków na 100 000 dzieci poniżej 15. roku życia). W USA co roku diagnozuje się około 22 dzieci i nastolatków na 100 000.

Zmienne zewnętrzne

Ponadto niektóre infekcje mogą powodować cukrzycę typu 1. Jednak wiedza na temat tych przyczyn jest ograniczona.

Podobnie cukrzyca typu 1 występuje częściej u mieszkańców zimniejszych miejsc. Dodatkowo lekarze wykrywają więcej pacjentów z typem 1 zimą niż latem. Na to, kto zachoruje na cukrzycę typu 1, może mieć wpływ szereg innych czynników.

Wpływy genetyczne

Naukowcy nie są pewni dokładnej przyczyny cukrzycy typu 1. Uważają jednak, że w grę mogą wchodzić twoje geny – zarówno te, które odziedziczyłeś, jak i historia cukrzycy w twojej rodzinie.

Osoby z cukrzycą typu 1 mają większe ryzyko wystąpienia tej choroby w późniejszym okresie życia. Wydaje się, że choroba ta jest przenoszona z pokolenia na pokolenie. Niepewność dotyczy działania tego wzorca i powodów, dla których niektórzy członkowie rodziny zachorują na cukrzycę, a inni nie.

Naukowcy odkryli specyficzne warianty genów, które zwiększają ryzyko danej osoby. Rodzice i dzieci mogą przekazywać te warianty z pokolenia na pokolenie. Jednak nie każdy z tymi genami zachoruje na cukrzycę typu 1.

Z tego powodu naukowcy uważają, że geny są tylko jednym z elementów układanki. Uważają, że ci, którzy odziedziczyli geny, są podatni na wyzwalacz. Niewątpliwie wirus jest wyzwalaczem.

Na przykład bliźnięta jednojajowe, które mają wspólny każdy gen, mogą nie mieć tego zespołu. Jeśli jedno z bliźniąt ma cukrzycę typu 1, drugie najprawdopodobniej będzie ją mieć o połowę rzadziej. Oznacza to, że geny nie są jedynym czynnikiem decydującym.

Diagnoza cukrzycy typu 1

Badanie stężenia glukozy w moczu było popularną opcją przesiewową w kierunku cukrzycy typu 1. Ale ponieważ testy cukru w ​​​​moczu zwykle nie są tak dokładne jak badanie krwi, badania krwi są obecnie szerzej akceptowane i stosowane przez pracowników służby zdrowia.

Twój lekarz może zdecydować się na badanie glukozy w moczu, gdy badanie krwi nie jest możliwe. Niektóre popularne testy do diagnozowania cukrzycy typu 1 obejmują;

• Losowy test cukru we krwi
• Badanie poziomu cukru we krwi na czczo
• Badanie hemoglobiny glikowanej (A1C).

Cele leczenia

• Osiągnij ścisłą kontrolę poziomu cukru we krwi, co z kolei zmniejsza ryzyko powikłań i uszkodzeń narządów z czasem. Robi się to, podejmując jednocześnie kroki w celu uniknięcia hipoglikemii (niebezpiecznie niskiego poziomu cukru we krwi). 
• Edukacja pacjenta i jego opiekunów w zakresie zarządzanie codzienne stanu oraz strategii zapobiegania i leczenia niskiego poziomu cukru we krwi. 
• Utrzymać prawidłowy rozwój fizyczny i dojrzewanie emocjonalne, jednocześnie wspierając niezależność i codzienną samoopiekę w miarę starzenia się pacjenta. 

Leczenie często prowadzi współpracujący ze sobą zespół pracowników służby zdrowia, w skład którego wchodzi lekarz (lekarz rodzinny, czasem lekarz specjalista, np. endokrynolog), pielęgniarki specjalizujące się w diabetologii, dietetyk, psycholog i pracownik socjalny. 

Zalecenia dietetyczne

Amerykańskie Stowarzyszenie Diabetologiczne (ADA) uważa, że ​​zdrowa dieta oparta na produktach roślinnych pomaga utrzymać zdrową wagę i zapobiegać powikłaniom cukrzycy typu 1 lub opóźniać ich wystąpienie.

Ułożenie odpowiedniej diety dla osób chorych na cukrzycę może być nieco trudne , ponieważ trzeba będzie dążyć do zapewnienia maksymalnej ilości składników odżywczych, jednocześnie dbając o umiar w spożyciu węglowodanów, tłuszczów i białka. Dlatego warto skorzystać z pomocy eksperta.

Aby w pełni wykorzystać swoją dietę jako diabetyk, musisz nie tylko wiedzieć, CO JEŚĆ, ale także KIEDY JEŚĆ . Ustalanie czasu spożywania posiłków i jedzenie mniejszych posiłków ułatwia monitorowanie poziomu glukozy i zapobiega jego gwałtownym wzrostom.

Co więcej, przy cukrzycy zdrowa dieta jest niczym bez regularnych ćwiczeń! Zwiększenie aktywności pomoże Ci utrzymać zdrowy poziom cukru we krwi i uniknąć powikłań cukrzycy związanych z sercem i ciśnieniem krwi.

Niektóre opcje zdrowej żywności dla cukrzycy typu 1 obejmują:

• pełnoziarniste (ryż brązowy, pełnoziarnista, płatki owsiane, komosa ryżowa itp.)
• Warzywa nieskrobiowe (warzywa, pieczarki, brokuły i kalafior)
• Rośliny strączkowe i fasola (Soczewica, fasola, pintos, czarna fasola i fasola garbanzo)
• Orzechy (migdały, orzechy brazylijskie, orzechy włoskie)
• Nasiona (dynia, chia, pestki słonecznika)
• Przekąski (jajko na twardo, hummus i ciastka owsiane, seler naciowy, masło orzechowe)
• Pozostań nawodniony

Leczenie cukrzycy typu 1

Po rozpoznaniu cukrzycy typu 1 organizm nie jest w stanie samodzielnie wytwarzać insuliny. Musisz przyjmować insulinę, aby wspomóc organizm w wykorzystaniu cukru we krwi.

Inne terapie mogą być potencjalnie skuteczne w zmniejszaniu objawów cukrzycy typu 1.

Insulina

Pacjenci z cukrzycą typu 1 muszą codziennie przyjmować insulinę. W większości przypadków do podania insuliny stosuje się zastrzyk.

Kilka osób korzysta z pomp insulinowych. Przez port w skórze pompa insulinowa podaje insulinę. Dla niektórych osób pompa insulinowa może być mniej skomplikowana niż samoigłowe wstrzyknięcia insuliny. Może również pomóc w zrównoważeniu wzlotów i upadków poziomu cukru we krwi.

Twoje dzienne zapotrzebowanie na insulinę zmienia się wraz z upływem dnia. Osoby z cukrzycą typu 1 często mierzą poziom cukru we krwi, aby określić, ile insuliny potrzebują, niezależnie od tego, czy insuliny jest mało, czy nie. Na poziom cukru we krwi może wpływać zarówno jedzenie, jak i aktywność.

Istnieją różne rodzaje insuliny. Aby ustalić, który z nich najbardziej Ci odpowiada, Twój lekarz może zalecić wypróbowanie kilku.

Odmiany insuliny:

• Szybko działający zaczyna działać po około 15 minutach. Po zażyciu osiąga szczyt i działa przez kolejne dwie do czterech godzin.
• Krótko działające lub regularne zaczynają działać po około 30 minutach. Działa nieprzerwanie przez 3 do 6 godzin, osiągając maksimum między 2 a 3 godzinami.
• Substancje o pośrednim działaniu przedostaną się do krwioobiegu po 2 do 4 godzinach od wstrzyknięcia. Działa przez 12 do 18 godzin, a szczyty między 4 a 12 godzinami.
• Leki długo działające trwają około 24 godzin i potrzebują trochę czasu, aby dostać się do twojego systemu.

Metformina

Jednym z rodzajów doustnego leczenia cukrzycy jest metformina. Przez długi czas był ograniczony do osób z cukrzycą typu 2.

Jednak insulinooporność może wystąpić u niektórych diabetyków typu 1. Oznacza to, że insulina, którą otrzymują w zastrzykach, nie działa tak, jak powinna. Obecnie lekarze czasami zalecają Metforminę osobom z cukrzycą typu 1.

Zmniejszając zdolność wątroby do produkcji cukru, Metformina pomaga obniżyć poziom cukru we krwi. Lekarz może zasugerować przyjmowanie Metforminy razem z insuliną.

Ulepszenia stylu życia

Ćwiczenia mają kluczowe znaczenie w leczeniu cukrzycy typu 1. U chorych na cukrzycę ADA zaleca 150 min/tydzień (rozłożone na co najmniej 3 dni) umiarkowanej aerobowej aktywności fizycznej, bez przerw dłuższych niż 2 dni. Korzystne są również ćwiczenia oporowe i trening równowagi.

Jednak nie jest to tak proste, jak wyjście na bieg. Poziom cukru we krwi zmieni się po ćwiczeniach. Dlatego musisz zrównoważyć dawkę insuliny i dietę, podejmując jakąkolwiek aktywność, nawet proste prace domowe lub ogrodnicze.

Potęga wiedzy. Przed, w trakcie i po aktywności fizycznej sprawdź poziom glukozy we krwi, aby zobaczyć, jak na ciebie wpływa. Twoje poziomy wzrosną w niektórych sytuacjach, a nie w innych. Aby nie spadła zbyt nisko, możesz obniżyć poziom insuliny lub zjeść przekąskę zawierającą węglowodany.

Sprawdź ketony, czyli kwasy, które mogą pojawić się, gdy poziom glukozy we krwi jest wysoki (ponad 240 mg/dl). Powinno być dobrze, jeśli są w porządku. Pomiń trening, jeśli są pod wpływem alkoholu.

Ponadto musisz zrozumieć, w jaki sposób jedzenie wpływa na poziom glukozy we krwi. Możesz stworzyć plan zdrowego odżywiania, który pomoże utrzymać poziom na właściwym poziomie, gdy zrozumiesz funkcje białek, lipidów i węglowodanów w diecie. Możesz zacząć z pomocą pracowników służby zdrowia lub edukatora ds. cukrzycy.

Powikłania cukrzycy typu 1

Jeśli cukrzyca typu 1 nie jest skutecznie kontrolowana, może powodować inne problemy zdrowotne. Oto komplikacje:

Choroby układu krążenia

W przypadku cukrzycy istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia zakrzepów krwi w sercu i naczyniach krwionośnych, wysokiego ciśnienia krwi i wysokiego poziomu cholesterolu. Mogą one spowodować niewydolność serca, zawał serca, udar lub ból w klatce piersiowej.

Choroby skóry

Infekcje bakteryjne lub grzybicze częściej występują u osób z cukrzycą. Pęcherze lub wysypki mogą również wynikać z cukrzycy. Osoby ze źle kontrolowaną cukrzycą mogą również doświadczać złego gojenia się ran.

Choroba dziąseł

Zbyt dużo płytki nazębnej, mało śliny i słabe krążenie krwi mogą powodować problemy ze zdrowiem jamy ustnej.

Kwestie położnicze

Stan przedrzucawkowy, wczesny poród i wady wrodzone, poród martwego dziecka są częstsze u kobiet z cukrzycą typu 1.

Retinopatia

Około 80% osób z cukrzycą typu 1 od ponad 15 lat doświadcza tej choroby oczu.

Jest to rzadkie przed okresem dojrzewania, niezależnie od tego, jak długo masz tę przypadłość. Utrzymuj odpowiednią kontrolę poziomu glukozy we krwi, cholesterolu i trójglicerydów, aby temu zapobiec i zachować wzrok.

Choroby przewodu pokarmowego i nerek

Nefropatia dotyka od 20% do 30% osób z cukrzycą typu 1. Z czasem szanse rosną. Zwykle pojawia się 15 do 25 lat po pierwszym pojawieniu się cukrzycy. Mogą z tego wynikać inne poważne problemy, takie jak uszkodzenie nerek i choroby serca.

Uszkodzenie nerwów (neuropatia) i słaby przepływ krwi

Brak dopływu krwi do stóp i utrata czucia jest spowodowana uszkodzonymi nerwami i stwardniałymi tętnicami. Zwiększa to ryzyko zranienia i utrudnia gojenie się otwartych ran i owrzodzeń.

Jeśli tak się stanie, możesz stracić kończynę. Dodatkowo problemy trawienne, w tym nudności, wymioty i biegunka, mogą być spowodowane uszkodzeniem nerwów

Możesz podjąć środki ostrożności, aby uniknąć problemów:

• Postaraj się utrzymać stabilny poziom cukru we krwi.
• Miej oko na swój cholesterol i ciśnienie krwi.
• Ćwicz i zdrowo się odżywiaj.
• Rzuć palenie, jeśli to zrobisz.
• Dbaj o swoje zęby i stopy.
• Wykonuj regularne kontrole oczu, zębów i lekarzy.

Zapobieganie cukrzycy typu 1

Cukrzyca typu 1 obecnie nie ma klinicznych środków zapobiegawczych. Trwają jednak badania nad możliwymi sposobami zapobiegania tej chorobie. Naukowcy pracują nad odkryciem, jak zapobiegać dalszemu uszkodzeniu komórek wysp trzustkowych u nowo zdiagnozowanych osób.

Ponieważ obecnie dostępnych jest wiele badań klinicznych dotyczących profilaktyki cukrzycy typu 1, możesz omówić z lekarzem kwalifikację do jednego z nich. Zawsze pamiętaj, że pewne poziomy ryzyka są zawsze związane z badaniami klinicznymi. Dlatego musisz rozważyć swoje opcje dotyczące możliwych zalet i wad.

Wniosek

Chociaż cukrzyca typu 1 może być niezwykle poważna i wymagająca, ci, którzy kontrolują poziom cukru we krwi, dokonują zdrowych wyborów żywieniowych i ćwiczeń fizycznych oraz przyjmują inne zdrowe praktyki stylu życia, mogą się rozwijać. Możesz zacząć z pomocą edukatora ds. cukrzycy.

Osoby z cukrzycą typu 1 mogą robić karierę jako elitarni sportowcy, rodzice, a nawet sędziowie w Sądzie Najwyższym!

Możliwości twojego życia są nieograniczone, o ile poświęcasz swojej cukrzycy typu 1 wymaganą uwagę.